Nét đẹp văn hóa cây nêu của đồng bào Tây Nguyên

Tây Nguyên là mảnh đất sinh sống lâu đời của nhiều dân tộc như Xơ Đăng, Cơ Ho, Gia Rai, Ba Na,… nên có nền văn hóa giao thoa phong phú, đa dạng. Nhắc đến Tây Nguyên người ta sẽ nghĩ ngay tới những ngôi nhà sàn vững chãi, những chú voi ngạo nghễ, những điệu múa xoan đặc sắc hay là những ché rượu cần say mê lòng người. Tuy nhiên còn một biểu tượng tín ngưỡng khắc họa đậm đà bản sắc văn hóa nơi đây đó chính là cây nêu. Bài viết hôm nay chúng tôi sẽ giới thiệu đến mọi người về nguồn gốc cũng như là ý nghĩa tâm linh của cây nêu trong văn hóa Tây Nguyên, cùng tìm hiểu nhé!

Ý nghĩa của cây nêu trong văn hóa Tây Nguyên

Trong các buôn làng người Êđê, Gia Rai, Xơ Đăng và một số dân tộc có thể gặp những ngôi nhà rông như những con thuyền, trước nhà rông là những cây nêu trang trí in đậm nét kiến trúc, nghệ thuật điêu khắc dân gian, thể hiện nét đặc trưng văn hoá của đồng bào ở Tây Nguyên. Theo già A Phơ, người Ba Na (tỉnh Kon Tum): Cây nêu được dùng trong nhiều sự kiện cộng đồng, theo thời gian nêu trở nên gần gũi với đời sống.

Trong các lễ hội dân gian của đồng bào, cây nêu trở thành nét đẹp đặc trưng
Trong các lễ hội dân gian của đồng bào, cây nêu trở thành nét đẹp đặc trưng

Trong các lễ hội dân gian của đồng bào, cây nêu trở thành nét đẹp đặc trưng. Nêu càng cao vút càng có ý nghĩa thiêng liêng, càng được các Yàng nhanh chóng giúp đỡ, phù hộ cho mọi người khỏe mạnh, bình an, mùa màng tốt tươi. Dọc trên dải đất Trường Sơn – Tây Nguyên, không có lễ hội lớn nào của cư dân bản địa mà lại vắng bóng cây nêu (còn gọi là cột cúng).

Cây nêu vừa là hình tượng nghệ thuật kiến trúc. Vừa là biểu tượng tâm linh trong các nghi lễ truyền thống. Của các dân tộc bản địa nơi đây. Trong các lễ hội lớn của đồng bào dân tộc Tây Nguyên luôn có bóng dáng cây nêu. Nó vừa là hình tượng nghệ thuật điêu khắc, vừa hoà quyện kiến trúc chung của ngôi làng, một biểu tượng tâm linh gắn kết con người với đất trời, các vị thần linh trong các nghi lễ truyền thống.

Các dạng cây nêu thường thấy ở Tây Nguyên

Cây nêu thường có hai dạng. Dạng thứ nhất, làm bằng cây lồ ô cao khoảng 20m. Trên ngọn nêu, trang trí hình mặt trời hoặc gắn hình tượng chim Tlang. Giữa thân nêu gắn hoa văn bông gạo, dưới gốc cây tạc hình con thạch sùng hoặc rùa. Có thể thấy những cây nêu này trong các lễ hội cúng Yàng, dựng làng mới. Hay các sinh hoạt cộng đồng của đồng bào ở tỉnh Kon Tum.

Cây nêu ở Tây Nguyên thường có hai dạng
Cây nêu ở Tây Nguyên thường có hai dạng

Dạng thứ hai, cây nêu đồng bào thường sử dụng trong lễ hội đâm trâu. Hay khánh thành làng, khánh thành nhà rông mới. Dạng cây nêu này được chế tác kỳ công, tỉ mỉ. Ở giữa cây nêu nối thêm bốn cây gạo, tỏa ra bốn hướng. Trên đó tết các dây tua tre hoặc dây rừng có bốn màu chính đỏ, đen, trắng, vàng. Những màu sắc chủ đạo trong nghệ thuật điêu khắc dân gian của đồng bào ở Tây Nguyên.

Ở Tây Nguyên việc dựng cây nêu cao lớn giữa buôn. Cũng là lời khẳng định địa vị và khu vực cư trú của một cộng đồng nào đó. Khi cây nêu được dựng lên, tất cả mọi hoạt động lao động khác đều dừng lại. Con người yên tâm vui chơi, cả cộng đồng sinh hoạt vui vẻ. Quên đi những ưu phiền cuả năm cũ. Khi trâu đã cột chặt vào cây nêu, thì mọi thành viên trong cộng đồng sẽ hòa nhập vào lễ tế linh thiêng.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *